yas tutma surecinde acinin yolundan gecmesine musaade ver gmYyMQDv
Sağlık

Yas Tutma Sürecinde Acının Yolundan Geçmesine Müsaade Ver

Acı hoş değil alışılmış ki. Canın yanar, kalbin sızlar, kimi vakit feleğin şaşar, kahrolursun… Ancak ya sonra? Bir müddet sonra şiddeti azalır. Acı daima olur aslında fakat vakitle biçim değiştirir. Acısız bir hayat olamaz zira. Hem acının da yaşanması lazım… Vücudumuz acıyı algılamaya programlı. Hazırlıklı ol, dur der. Canın yandı, bir dakika dur, ne oluyor der…

Yas, tahminen de tüm acıların en kuvvetlisidir. Yas tutma; sevilen birinin kaybı, yakın bir ilginin bitimi, organ kaybı, iş kaybı ve vatan-bağımsızlık-bir ülkü üzere soyut birtakım pahaların kaybı sonucunda yaşanan doğal bir süreçtir. Yas süreci, zorlayıcı ve gerilimli olmakla birlikte tıpkı vakitte kişisel ve kendine has bir süreçtir lakin bir hastalık değildir. Bu süreçte gösterilen yansılar kişiseldir ve şahıstan bireye farklılık gösterir. Fakat şahıslar ortasında gözüken bir grup ortak fizikî, bilişsel, duygusal ve davranışsal belirtiler de vardır. Nefes alamama, seslere çok hassaslık, güç düşüklüğü ve çabuk yorulma, iştahın artması yahut azalması üzere fizikî yansılar; şaşkınlık, şok, hüzün, öfke, ümitsizlik, kendini yahut diğerlerini suçlama üzere duygusal yansılar; inkar, ölen kişinin yaşadığı duygusu, işitsel ve görsel halüsinasyonlar üzere bilişsel yansılar; ağlama, dalgınlık, toplumsallık azalması, kaybedilen kişi yahut şeyi hatırlatan çağrışımlardan kaçınma üzere davranışsal reaksiyonlar yas sürecini yaşayan birden fazla şahısta ortak olarak gözükmektedir.

Yas Sürecinin Etapları

Yas süreci, epeyce zorlayıcı ve gerilimli bir süreçtir. Kayıp yaşayan kişi yas sürecinde kaybı kabullenip ömrünü tekrar düzenleyene kadar kimi kademelerden geçmektedir. Bu kademeler ise şu biçimde gerçekleşir.

  1. İnkar: Bu birinci etapta çoğunlukla olay ya da durum hiç gerçekleşmemiş üzere yok sayılır. Bir yanlışlık olduğu düşünülür.

  2. Öfke/ Kızgınlık: İnkar basamağından sonra sorgulamalarla birlikte devreye girer. En bilinen soru, “Neden ben?” sorusudur. Sizi bırakıp gittiği için ölen bireye; elinizden alınan bir şey için onu elinizden aldığı için yaratıcıya; sizinle tıpkı acıyı paylaşmadığı yahut beklediğiniz takviyesi göstermedikleri için etrafınızdaki bireylere öfkelenebilirsiniz.

  3. Pazarlık: “Şunu da deneseydim, müsaade vermeseydim, dikkat etseydim, erken davransaydım” üzere sorularla yüzleşilen, kaçınılmaz olan acının biraz daha ertelendiği basamaktır.

  4. Depresyon: Istırap, hasret, ümitsizlik ve çaresizlik hislerinin en ağır hissedildiği kademedir.

  5. Kabullenme: Kayıp gerçeği bu etapta kabullenilir. Yas reaksiyonlarının yoğunluğunda azalmalar görülür. Kişi, kayıp öncesindeki ömrüne tekrardan adapte olmaya başlar.

Sağlıklı Bir Yas Süreci Geçirmek İçin Teklifler:

  • Bu süreci tek başınıza atlatmaya çalışmayın. Sizi uygun bir formda dinleyip anlayabilecek güvendiğiniz birisiyle mümkün olduğunca konuşmaya çalışın.

  • Toplumsal takviye ve aile dayanağı bu süreçte epey kıymetlidir. Birebir vakitte acının da yaşanması gerektiğini unutmayın. Aileden birinin kaybını yaşıyorsanız ailedeki başka üyelerle hissettiklerinizi paylaşın. Onları daha çok üzmekten ya da zayıf görünmekten korkmayın. Sizi anlamayacaklarını düşünerek arkadaşlarınızdan uzaklaşmayın.

  • Daha evvel kayıp yaşamış birisiyle konuşmak da hem size hem de o şahsa güzel gelecektir.

  • Yaşadığınız yansıları ve hisleri kabul edin ve söz edin. Yas tutmaya müsaade verin. Bu süreçte asla hislerinizi engellemeye çalışmayın.

  • Sabırlı olun, yasın uzun bir süreçtir. Yası yaşamak için kendinize müsaade verin, her şeyin bir anda düzelmesini beklemeyin.

  • “Güçlü olmalıyım” ya da “Ağlamak zayıflıktır” üzere fikirlerle ağlamanıza mahzur olmayın. Ağlamak doğal ve rahatlatıcı bir davranıştır.

  • Konuşarak hislerinizi söz etmekte zorlanıyorsanız yazmayı yahut çizerek anlatmayı deneyebilirsiniz.

  • Yıldönümleri, doğum günleri, bayramlar üzere özel günler sizin için sıkıntı geçebilir. Buna hazırlıklı olun.

  • Yaptığınız ve yapamadığınız şeyler için kendinizi affedin.

  • İş, okul üzere aktivitelerinizden kopmayın. Katılmak güç gelse de kendinize adım adım ilerleyeceğiniz bir program hazırlayın ve ona uymaya çalışın. Toplumsal aktivitelerinizden uzaklaşmayın.

  • Fizikî gereksinimlerinizin (yemek, uyku vb) değerli olduğunu unutmayın ve bu gereksinimlerinizi ihmal etmeyin.

  • Acıyla baş etmek için alkol ya da unsura yönelmeyin. Aksi takdirde bunlar size yalnızca anlık bir rahatlama sağlayacaktır.

  • Unutmak yahut hatırlamamak için kendinizi aşikâr işlere yoğunlukla yönelmek için zorlamayın. Bu süreci büsbütün vakte bırakarak hissettiğiniz her şeyi yaşayın.

  • Size yardım etmeye çalışan bireyleri etrafınızdan uzaklaştırmayın.

Kayıp sonrasında ıstırap, hayal kırıklığı, kalp ağrısı, öfke yahut ümitsizlik üzere seni tabana çeken hislerin bu sefer yolundan geçmesine müsaade ver. Bir bak bakalım nereye götürecekler seni. Bırak bu sefer yol arkadaşın olsunlar. De ki; “Nereye götüreceksiniz, ne öğreteceksiniz bana?” Tahminen de hiç hayal etmediğin çok daha hoş bir varış noktasına götürecekler, kim bilir…

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir