utangac avoidant kisilik bozuklugu kPUHYQ5a
Sağlık

Utangaç (Avoidant) Kişilik Bozukluğu

Kendilik kıymetinin dış ölçütlere nazaran kurulduğu, başarısızlığın kabus, her kaybın felaket olarak algılandığı günümüz dünyasında ÇKB’nin dinamiklerini anlamak güç değildir. Eksiksiz olamayacağını bilmenin gerçekliği ile baş etmenin yolunu bu türlü bir beklentinin ne kadar haklı bir talep olabileceği noktasında sorgulama ve savaşma gücüne eremeyen ÇKB mağduru, adeta teslimiyeti seçerek ömrün kıyısına çekilmektedir. Çekildiği yerde kayıplarıyla yüzleşmek, kendisiyle barışı sağlamak yerine oburlarının kabulünü umarak hala onların onayına muhtaç bir varoluş stratejisi benimsemekte ve böylece ÇKB’nin kısır döngüsü de kurulmaktadır.

Utangaç Kişilik Bozukluğu Akıldışı Kanıları

İncinebilirim fikri ÇKB için temel inanç olup, bu fikir kaçınma stratejisi ile sonuçlanır. Ülkü kendilik nasıl hissettiğimiz, düşündüğümüz ya da davrandığımız konusundaki inançlarımızdan oluşmaktadır. ÇKB’nin kendilik imajını besleyen akıldışı fikir ve tavırlarından kimileri şunlardır:

  • Toplumsal olarak yetersizim ve gerek iş etrafında gerekse toplumsal bağlantılarda istenmiyorum.

  • Öbür beşerler potansiyel olarak eleştirel, alakasız, aşağılayıcı ve reddedicidir.

  • Berbat hislere katlanamam.

  • Beşerler benimle yakın bağ kuracak olurlarsa, gerçekte kim olduğumu keşfedip beni reddederler.

  • Aşağı ve yetersiz olduğumla yüzleşmek dayanılmaz olsa gerek.

  • Bedeli ne olursa olsun beğenilen olmayan durumlardan kaçınmalıyım.

  • Bu türlü bir şey hissettiğimde ya da düşündüğümde bunu zihnimden silmeliyim yada bir şey içererek, bir ilaç alarak yahut televizyona dalarak kendimi oyalamalıyım.

  • Dikkati çekeceğim durumlardan kaçınmalıyım ya da mümkün olduğunca göze çarpmamalıyım.

  • Makûs hisler sıkıntıdan çıkarır ve denetim edilemez.

  • Birileri beni eleştiriyorsa, haklıdırlar.

  • Başarısız olabilecek bir şeyler yapmaktansa hiçbir yapmamak daha düzgündür.

  • Bir sorunu düşünmediğim vakit ona daire bir şey yapmamda gerekmez

  • Bir ilişikideki rastgele bir gerginlik işareti o bağlantının berbat gittiğine işaret eder. O halde, o alakayı de kestirip atmak gerekir.

  • Sorunu önemsemezsem, biter sarfiyat esasen

Utangaç Kişilik Bozukluğunun Oluş Nedenleri; Anne-babanın yanlış yetiştirme biçimi, büyüme ve gelişme devrinde daima olarak eleştirilme, cezalandırma ve reddetme tavrı sergilenmesi kendisinde güvensizlik oluşmasına sebep olmuştur. Tam karşıtı çok kollayıcı ve müdafaacı tavır sergileme üzere nedenler gösterilmektedir. Birtakım araştırmalarda utangaç kişiliğin yapısal-genetik bir temeli olduğunu söyler. Lakin çevresel yaşantılarının( reddedilme, dalga konusu olma, zorbalığa maruz kalma) bu bozukluğun oluşması için gerekli ek olarak gösterilebiliyor.

Utangaç Kişilik Bozukları Ruh Hastalıkların Tanısal ve İstatiksel El Kitabı’na DSM-5 Kriter Özellikleri

  • Eleştirilme ve onaylanmama yahut reddedilme kaygıları yüzünden ferdî alaka kurmayı gerektiren uğraşı alanlarından kaçınır.

  • Sevileceğinden emin olmadıkça başkaları ile bağ kurmada isteksizdir.

  • Utandırılacağı yahut alay edileceği korkusu yüzünden yakın bağlantılarda tutuk davranır.

  • Toplumsal durumlarda eleştirilme ya da dışlanma niyetleriyle meşguldür.

  • Yetersizlik hisleri yüzünden yeni şahıslarla birarada bulunduğu ortamlarda utangaç davranır.

  • Kendisini toplumsal taraftan maharetsiz, şahsî açıdan cazipliği olmayan yahut başkalarından aşağı birisi olarak görür.

  • Utandırıcı olabileceği fikriyle kimi ferdî riskleri göze almada yahut rastgele yeni aktiflikte bulunmada ekseriyetle isteksiz davranır.

Utangaç Kişilik Bozukları Ayırıcı Teşhis

  • Utangaç kişilik bozukluğunun, Şizoid ve bağımlı kişilik bozuklukları, depresyon rahatsızlıklarının yanında en çok toplumsal fobi ile karıştırılmaktadır. Toplumsal fobi ile ortasında ki münasebet ve ayırıcı teşhis konusunda zahmetler yaşanmaktadır.

  • Toplumsal fobi ve Utangaç kişilik bozukluğu ortasında en ayırıcı teşhis özelliği toplumsal fobi toplumsal olarak korku yaşarken, utangaç kişilik bozukluğu her alanda ağır telaş yaşamaktadır.

  • Toplumsal fobi toplum önünde bana gülecekler tasası yaşarken, utangaç kişilik bozukluğu hayatında birçok alanında kendini güçsüz ve yetersiz hissediyor.

Utangaç Kişilik Bozukluğu ve Tedavi

Şema terapi, kişilik bozukluklarında görülen katı özelliklerden kaynaklı uzun vadeli sıkıntıların tedavisine yönelik alternatif sunmaktadır. Kişiliği güçlendirmek için kapsamlı bir kavramsallaştırma ve tedavi planı oluşturabilmek gayesiyle erken periyot olumsuz şemalarla toplumsal izolasyon, başarısızlık, kusurluluk, boyun eğicilik şemaları çalışması gerekmektedir. Artık yaşanan olaylardan güçlendirmeye çalışmalar başlıyor ve kademe kademe çocukluğunda ona verilmeyen hisleri kendine vermeyi sağlanıyor.

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir