oz bedel semalarimiz Xrg18vwj
Sağlık

Öz Bedel Şemalarımız

Sohbet etmekten çok keyif aldığım bir arkadaşımın, bedeller üzerine yaşadığı meşakkatlerle ilgili konuştuğumuz bir gün yaşadığım o içsel süreci sizinle paylaşmak istiyorum.

O karşımda ” Kendimi kıymetli hissetmiyorum.” derken başımda onun bedelle ilgili kavramlarını, bunu hangi alanda yapılandırdığını bulmaya çalışıyor, bir yandan da ona ” Ne olursa kendini bedelli hissedersin?” diye sorular soruyordum. Kendimin onun anlattığı şeylerden ne kadar uzak olduğunu, pahalı hissetmek için somut bir şeye muhtaçlık duymadığımı düşünüyordum doğal ki bir yandan çocukluğum, anne baba ilgilerim geçiyordu hafızamın bir köşesinden. Çocukluk periyodu anılarımızın tekrar tekrar ehemmiyetini görüyordum.

Kısacası sohbet bedeller konusu olunca yüksek lisanstaki ders konularımdan biri geldi aklıma: Benlik hürmeti (en kolay tanımıyla); Kişinin sahip olduklarıyla kendine hürmet duyması, benimsemesi ve güvenmesi.

Bütün dersi burada size özet geçmek isterdim ancak sıkıcı ve bir o kadar da yetersiz kalacaktır.

Sohbetin derinleşmesiyle bir arada aklıma gelen Crocker ve Wolfe ‘nin (2001) oluşturdukları “Koşullu Öz Paha Modeli” hususa girmeden evvel biraz daha sohbet edelim 🙂

Benim arkadaşımla yaşadığım sohbeti hepimiz her gün öteki başka beşerlerle yaşıyoruz kesinlikle ve ne farklılıklar gösterdiğimizle ilgili vakit zaman çatışıyor hatta şaşırıyoruz. Farklı olduğumuzu birçok noktada kabul ediyoruz ancak iş sevgi ve hürmet tarifleri içerisine girince onunkiler bize uymuyor bizimkiler ona uymuyor. Kendimizi kıymetli hissetmiyoruz ya da karşı tarafın bizden beklediği şeyleri anlamıyor ” Ne alaka artık?” , ” Bunun seni sevmemle ne alakası var ?” üzere yansılar veriyoruz.

Her bir irtibat, aramızdaki o şey her ne ise, onu nasıl tanımlıyorsak o da şahıstan bireye değişen parmak izleri üzeredir. Ben seninle kurduğum irtibatta a iken oburuyla kurduğum bağda b olabilirim. Bu da dünyadaki en olağan şeylerden biri. Ee her şey böyleyken farklılıklarımız nereden kaynaklanıyor, farklı bağlantı biçimlerimiz, farklı kıymet kavramlarımız, farklı öz benliklerimiz.. Tekrar dönelim mevzumuza 🙂

Crocker ve Wolfe’nin bahsettiği Şartlı Öz Kıymet Modeli;

Bu modele nazaran öz kıymet muhakkak alanlarda yapılanmakta ve en çok da bu muhakkak başlı alanlarda gerçekleşen etkileşimler sonucunda şekillenmektedir. Bu modele nazaran bireylerin öz kıymetleri aşikâr alanlara dair muvaffakiyet ya da başarısızlıkları ve o alana dair kişinin kendine koymuş olduğu asgarî alt seviye hududundan etkilenmektedir. Şayet birey o alana dair standart muhtaçlıklarını gideremiyorsa öz kıymetin bu alanlarda yapılanması kaçınılmaz olacaktır.

Crocker vd.(2003)’lerine nazaran öz pahanın inşa edildiği içsel ve dışsal kaynaklar olarak yedi kıymetli alan bulunmaktadır:

Onay alma (Other’sapproval): Öz bedelini onay alma üzerine şekillendiren bireyler öbürleri hakkındaki fikirlerinden çok başkalarının onun hakkındaki niyetlerine, onu nasıl gördüklerine değer verirler.

Aile takviyesi (Familysupport): Ailelerinin onları ne kadar sevdikleri ve düşündüklerine kıymet verirler.

Fizikî görünüm (Appearence): Dış görünüşlerinin toplum tarafından nasıl değerlendirildiğine önem verirler.

Rekabet (Competition): Rakiplerinden daha üst konumda oldukları durumlar onlar için her vakit daha değerlidir.

Akademik yeterlik (Academiccompetency): Akademik her türlü muvaffakiyet elde etmek ya da ilgili otoriteler (öğretmen vb.) tarafından onaylanmak kıymetlidir.

İlah sevgisi (God’slove): İlah ile kurdukları bağlantı, ona karşı duydukları sevgi ve dini inançları.

Fazilet (Virtue): Ahlaki ve etik prensipler çerçevesinde hareket etmek onlar için epeyce değerlidir ve her vakit önceliklidir.

Üstte bahsettiklerim sizin ve karşınızdakinin içsel sürecini daha anlaşılır kılacaktır. Bu alanların hiç biri sıkıntılı ya da yanlış değildir. Vakit zaman yaşadığınız hayat içerisinde ruhsal külfet yaşıyoruz hepimiz bunları bilmek bu süreçte bizim farkındalığımızı biraz daha arttıracaktır fakat yaşadığımız meseleleri değiştirmek ismine her vakit kâfi olamayabilir. Bunların oluşmasındaki temel her neyse çocukluk, ergenlik, anne baba bağları, kültür, büyüdüğün etraf, yaşadığın her an ve anı bunları oluşmasında katkı sağladı. Bu yazı kendini ve çevrendekini biraz daha tanımana yardımcı olabilmek ismine yazıldı.

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir