hudut borderline kisilik bozuklugu aMBDfC1S
Sağlık

Hudut ( Borderline) Kişilik Bozukluğu

Kaçmaya çalıştığım kimdi

Kendimden diğer

Metin Celal

Kimi hikayeler vardır, bilinmezden gelirler.. Uzaktadırlar.. Hani, “ şahit değiliz” diye dinginlik aranırken bu dehşet hikayelerinin soluksuzluğunda, ıraksı kahramanlar da olamayız pek, şayet hikaye ortası ya da sonu kurtarıcılarından biri olmaya niyet edecek olursak.. Hangi hikayeler mi bunlar? Biri hudut ötesi ömürler muhtemelen..

Hudutta kişilik bozukluğunuz (SKB) varsa, muhtemelen bir sürat trenindeymiş üzere hissedersiniz. Bunun sebebi, yalnızca istikrarsız ruh haliniz ya da bağlarınız değil, tıpkı vakitte kim olduğunuz hakkındaki inişli-çıkışlı hisler çok fazla görülebilmektedir. Öz-eleştirileriniz, maksatlarınız, hatta hoşlandığınız ve hoşlanmadığınız şeyler baş karıştırıcı ve net olmayan formlarda sık değişebilir. Kendini tanımlamakta zorluk yaşarlar. Hislere nazaran muhtaçlıkları daima değişkenlik göstermektedir.

SKB’li beşerler, son derece hassas olma eğilimindedir. Küçük şeyler bile, şiddetli tepkileri tetikleyebilir ve bir defa tetiklendiğinde, sakinleşmekte zorlanırlar. Ağır olarak değersizlik duygusu yaşanmaktadır. Bu duygusal değişkenlik ve kendini sakinleştirememenin tartısı, bağlarda karışıklığa ve dürtüsel (hatta umarsız) davranışlara çarçabuk yol açabilir.

Olumsuz hislerin düşüncesini çekerken, net düşünemez yahut ayaklarınızı yere sağlam basamazsınız. Yaralayıcı halde konuşabilir yahut daha sonra kendinizi hatalı hissetmenize neden olacak tehlikeli yahut uygunsuz davranışlarda bulunabilirler.

Genel Özellikleri

  • Borderline şahıslar, şiddetli/ denetlenmesi hayli güç heyecanlar ve diğerlerine ya da kendilerine yönelen ağır, denetim edilemeyen öfke nöbetleriyle yıpranırlar.

  • Bu öfke birden fazla defa yerini, bir boşluk ve külfet hissiyle birlikte depresif bir duyguya bırakır.

  • Yaşanan tüm hisler uçlardadır.

  • Çok iyi-çok makus ortasında yüksek salınımlı fikir kaymaları oluşur ve bu salınımlardan kişi ile bir arada ailesi ve tüm toplumsal etrafı etkilenir.

  • Toplumsal ilgilerinde sürekliliği başaramazlar halbuki en dayanıksız oldukları noktalardan biri ‘terkedilmek’tir.

  • Diğerlerini denetim etme ihtiyacındadırlar böylelikle kendi ömürlerini da evvelce bilinebilir ve yönetilebilir yapmaya çalışırlar. Yaşadıkları dalgalanmalardan kendileri de yorgundurlar.

  • Borderline özellikleri olan şahıslar, nesne sürekliliğini sağlamakta zorlanırlar.

  • Şayet sevdikleri kişi hakikaten fizikî olarak yanlarında değilse bu kişi onlar için duygusal platformda da yoktur.

Bir borderline kişinin kendi cümleleri ile hislerini tabirleri

”Borderline kişilik bozukluğu olmak, ömür uzunluğu cehennem üzeredir. Hiç de daha hafif degil. Acı, öfke, zihin karışıklığı, kırgınlık, hiç bir vakit bir dakika sonrasinda ne hissedeceğimi bilememektir.

Acı veriyor zira sevdiklerime acı veriyorum. Yanlış anlaşıldığımı, anlaşılamadığımı düşünüyorum.

Bana hiçbir şey zevk, keyif vermiyor.

Kırk yılda bir “çok mutlu” olurum ve bu yüzden de endişelenirim. Sonra da kendime fizikî olarak ziyan veririm. Sonra bu yüzden suçluluk yaşarım. Stres!”

Hudut ( Borderline ) Kişilik Bozukluğu- DSM-5 Kriterleri

Aşağıdaki ölçütlerin üç ya da daha fazlasının yetişkinlik de ortaya çıkmasını öngörür.

  • Gerçek ya da düşsel terkten kaçınmak için çılgınca gayret gösterme.

  • Yükseltme ile değersizleştirme uçları ortasında gidip gelen tutarsız ve gergin kişilerarası ilgiler örüntüsü.

  • Kimlik karmaşası, bir öbür sözle besbelli ve daima, tutarsız bir benlik algısı ya da kendilik duyumu.

  • Kendisine berbatlığı dokunabilecek en az alanda dürtüsellik ( örneğin; para harcama, cinsellik, husus kullanımı, dikkatsiz otomobil kullanma, tıka basa yeme).

  • Yenileyen intihar davranışı, teşebbüsleri ya da tehditleri yahut öz yaralayıcı, davranışlar.

  • Besbelli mizaç faaliyetiyle seyreden duygusal dengesizlik ( örneğin; ağır dönemsel disfori, kolay kızma ya da birkaç saatten nadiren birkaç güne uzayan telaş durumu).

  • Uygunsuz, ağır öfke ya da öfke denetiminde zahmet ( örneğin; sık sık kızgınlık gösterme, daima öfkeli olma, yineleyen fizikî kavgalar).

  • Süreksiz, gerilim kaynaklı kuşkucu fikirler ya da ağır çözülme belirtiler.

Hudut Kişilik Bozukluğuna eşlik eden başka bozukluklar

Sınırda(Borderline) kişilik bozukluğu, nadiren tek başına görülür. Yaygın olarak aşağıdaki bozukluklarla birlikte seyrederler:

• Depresyon yahut bipolar bozukluk

• Unsur bağımlılığı

• Yeme bozuklukları

• Anksiyete bozuklukları

SKB, başarılı bir biçimde tedavi edildiğinde, öteki bozukluklar da sıklıkla güzelleşir. Fakat bunun aykırısı, her vakit gerçek değildir. Örneğin, depresyon belirtilerini güzelleştirebilir ve hala SKB ile çaba edebilirsiniz.

Hudut ( Borderline) Kişilik Bozukluğu ve Şema Terapi

Şema terapi, kişilik bozukluklarında görülen katı özelliklerden kaynaklı uzun periyodik sıkıntıların tedavisine yönelik alternatif sunmaktadır. Kişiliği güçlendirmek için kapsamlı bir kavramsallaştırma ve tedavi planı oluşturabilmek hedefiyle erken periyot olumsuz şemalarla toplumsal izolasyon, başarısızlık, yüksek standartlar, onay arama, cezalandırma, kusurluluk, duygusal mahrumluk ve değersizlik şemaları çalışması gerekmektedir. Hudut kişilik bozukluğunda değersizlik ve boşluk hissi üzerinde ağır çalışılmaktadır. Boşluk duygusu; varoluşu, hayatı ve kendisini her şeyi sorgulamaları ile kendini kaybolmuş hissediyor. Artık yaşanan olaylardan güçlendirmeye çalışmalar başlıyor ve kademe kademe çocukluğunda ona verilmeyen hisleri kendine vermeyi sağlanıyor.

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir