Sağlık

Gerilimle başa çıkmanın tesirli yolları

Gerilim, algılanan uyarımlar sonucu, organizmanın verdiği reaksiyonlar bütünüdür. Bizi zorlayan durumlar karşısında verdiğimiz ruhsal, fizikî, zihinsel ve davranışsal tepkilerdir.

Pek çoğumuzun yetişkin olarak sorumlulukları, olması gereken yerleri, yapılacak değerli işleri vardır. Gerilim aslında tüm bu günlük rutinimiz esnasında sık sık karşılaştığımız bir histir.

1956 yılında Hans Selye gerilimi iki kategoriye ayırmıştır.

Östres (Olumlu stres): Muhakkak ölçüde ve faydalı olan gerilim cinsidir. Fizikî ve ruhsal değişime büyümeye ve olgunlaşmaya katkı sağlar.

Distres (Olumsuz stres): Çok dozda olan rahatsızlık verici gerilim tipidir. Ruh ve vücut sıhhatimizi olumsuz istikamette tesirler.

Ömrümüzün bu kadar içinde ve “bizden” bir his olan gerilimi öncelikle kabul etmek gerekir. Ekseriyetle tanıdık olduğumuz bir histir stres… Gerilimi hiç yaşamamak gerçekçi bir gaye değildir. Fakat sevdiklerimizi ve kendimizi ihmal etmeden gerilimi hafifletebilmek mümkündür. Ruh sıhhatimizi korumak ve güzel oluşumuzu beslemek için bugün gerçekçi bir biçimde ne yapmaya başlayabiliriz?

Uygulanması gereken sekiz kolay adımdan bahsedeceğim. Günde yalnızca birkaç dakika süren birkaç niyet değişikliği ve birkaç hareket planı… Elbette her usul herkese uygun değildir ve her sorunu çözemez. Tüm bu tekliflerin, gerilimi daha uygun yönetmek için size ilham vermesini umuyorum.

An’da kalmaya çalışın.

Olabildiğince, tek bir vazifeyle ilgilenmeye çalışın ve büsbütün anın içinde olun. Her şeyi birebir anda tamamlamaya çalışmak gerilimli bir ruh hali içinde olmanıza neden olur. Bunun yerine öncelik sıralaması yapın ve yapmanız gerekenleri sırayla tamamlayın. Yalnızca birinci olarak yapmayı seçtiğiniz bu tek misyonda ve o anda olun. Her vakit sizi bekleyen “bir sonraki iş” olacaktır. Zira yapılacak işler listelerinin tabiatı budur. Asla bitmezler. Öyleyse bırakın sonraki vazifeler daha sonra gelsin. Yalnızca tek bir işe % 100’ünüzü verin güya tüm dünyanızmış üzere ruhunuzla o anda kalarak tamamlayın.

2. Denetim korkusunu uzaklaştırın.

Denetim edebilme hissi kişiyi rahatlatır ve inançta hissettirir. Olacakları evvelce varsayım edebiliyor olmayı eminim ki pek çok kişi isterdi. Fakat ne yazık ki belirsizlik de gerilim üzere hayatın bir modülüdür. Denetim algımız azaldıkça telaşımız artar. Başarısızlık korkusu, insanların sizi sevmeyeceğine dair dert, gereğince âlâ olmadığınızla ilgili korku, terk edilme korkusu vb. Bu liste uzadıkça uzar ve biz daha gerilimli bir hale geliriz. Tüm bu telaşların sonucunda gerilim yaşamamızın sebebi denetim etmediğimiz bir dünyanın denetimini elimizde tutmaya çabalamaktır. Bu çok sıkıntı bir uğraşıdır. Doğal olarak da duygusal olarak yıpratıcıdır. Bunun yerine şu kanıyı zihninize yerleştirmeye çalışın; “önceden denetim edemeyeceğimiz durumlarla da karşı karşıya gelebiliriz ve bunun sorumlusu her vakit biz değiliz”. Zihninizde her şeyin âlâ gitmesi gerektiğine dair bir imaj olabilir. Fakat bu imaj elbette gerçeği yansıtmaz. Belirsizlikle barışmaya çalışın ve bunu hakikaten yapabilirseniz denetimi de biraz olsun bırakabilirsiniz. Bu sayede kendinizi daha inançta ve daha az gerilimli hissedebilirsiniz.

3.İnsanları oldukları üzere kabul edin.

Öteki beşerler onlardan beklentilerimizi karşılamadığında kendimizi gerilimli hissedebiliriz. Bunun yerine beşerlerle ilgili zihnimizde ön-beklentiler oluşturmamak gerekir. Çok yakınlarınız dahi vakit zaman hiç beklemediğiniz halde davranabilirler. İçinde yaşadığımız olasılıklar dünyasında, etkileşimde bulunduğumuz uzak-yakın her bir kişinin iddia ettiğimizden daha farklı davranma ihtimali vardır. Bu ihtimalin mevcudiyetini kabul etmeyi deneyebilirsiniz. Etrafınızdaki şahıslar tıpkı sizin de olmadığınız üzere eksiksiz değiller. Onları olduğu üzere kabul etmek yerine değiştirmeye yahut zihninizdeki kalıplara yerleştirmeye çalışmak pek çok durumda duygusal olarak yorucudur.

Mindfulness İdmanlarını deneyebilirsiniz.

Kendinizi gerilimli hissettiğinizde yapabileceğiniz mindfulness idmanları hissinizi dengelemeniz için yardımcı olacaktır. Nefesinize odaklanıp, fikirlerinizin gözlemcisi olmayı deneyebilirsiniz. Birkaç dakikalığına hiçbir şeyi çözmeye çalışmadan, dikkatinizi sırf aklınızdan gelip geçen kanılara vermeyi deneyebilirsiniz. Nefesinize, vücudunuza, his ve niyetlerinize odaklanarak yapabileceğiniz pek çok mindfulness idmanı mevcut. Size en uygun olduğunu düşündüğünüz idmandan başlayabilirsiniz.

Gerçeği yansıtmayan fikirlerinizden arının.

Gerilimle daha uygun başa çıkmak için kanılarınızın gücünü kullanabilirsiniz. Pek çok gerilim verici hissin gerisinde gerçeği yansıtmayan siyah/beyaz niyetler mevcuttur. Aklınızda muhakkak bir fikir yokken gerilimli değilsinizdir lakin aklınıza gelen bir fikir size kendinizi gerilimli hissettirebilir. Aklınıza gelen fikirleri kesinlikle gerçeklik süzgecinden geçirin. Kanılar pek çok farklı his hissetmemize sebep olurlar. Organizmamız da bu fikir ve his birleşimini çok çabuk davranışa dökmeye eğilimlidir. Öyleyse size makûs hissettiren niyetleri birinci olarak fark etmekle işe başlayabilirsiniz. Daha sonra olumsuz fikrinizi, olumlu bir bakış açısı yahut niyetle değiştirmeye çalışın. Kendi kendinizi makus fikirler içinde bulduğunuzda durun, nefes alın ve kendinize şu soruları sorun:

Bu fikrim yanlışsız mu? – Bu soru olumsuz fikirlerinizin tesirinden uzaklaşabilmeniz için çok değerlidir. Zihninizi kurcalayan fikrin doğruluğunu sorgulayın.

Bu fikrimin gerçekleşeceğinden %100 emin olabiliyor muyum? – Bu soru zihninizi açmanız ve fikrinizin ne derece gerçeği yansıtıp yansıtmadığını anlayabilmeniz açısından yararlıdır.

Bu niyet aklıma geldiğinde kendimi nasıl hissediyorum? – Bu soruyla, niyetinize neden olan içsel durumu ve sonucunu fark etmeye başlarsınız. Niyete inandığınızda, hafif rahatsızlıktan panik ve endişeye kadar geniş bir skalada değişen ruhsal sonucu görebilirsiniz. Ne hissediyorsunuz? Düşündüğünüz duruma karşı (veya kişiye) nasıl davranırsınız, bu kanıya inandığınızda kendinize nasıl davranırsınız?

Bu kanıyı düşünmüyor olsaydım, neyi farklı yapıyor olurdum? Kendinizi niyete inanmadığınız bir durumda hayal edin. Bu gerilimli kanıyı düşünmeseydiniz hayatınız nasıl farklı olurdu? Nasıl hissederdiniz? Fikrin var olması mı size daha huzurlu hissediyor yoksa var olmaması mı?

Gereksiz karşılaştırmaları şuurlu bir halde bırakın.

Bazen gerilimle başa çıkmakta zorlanmamızın nedeni, perde ardındaki şartlarımızı diğer şahıslarla karşılaştırmanızdır. Karşılaştırmaktan vazgeçin. Kendi yolunuzu izleyin, kendi hayat öykünüzü yazın ve asla kendinizden vazgeçmeyin.

Bir dahaki sefere kendinizi bir diğerinin hayatıyla karşılaştırırken yakaladığınızda, şu iki formülü aklınıza getirin.

• Memnunluk formülü = Elinizden gelenin en düzgününü yapmak ve bu mevzuda kendinizi yeterli hissetmek.

• Mutsuzluk formülü = Kendinizi öbür herkesle karşılaştırmak.

Sistemli olarak hayatınızda âlâ giden ve/veya sahip olmaktan keyifli olduğunuz şeylere odaklanın.

Birden fazla vakit aksilikleri görmek ve şikâyet etmek olumluyu görmekten daha süratli gerçekleşir. Sahip olmanız gerektiğini düşündüğünüz hayatın kaygılı fikirlerine sıkışıp kaldığınızda, sahip olduğunuz şeyin hoşluğunu kaçırırsınız.

Kolay bir günlük antrenman olarak gün içinde uygun giden üç şeyi ve nedenlerini yazabilirsiniz. Olumlu gördüğünüz her şey için kısa ve nedensel bir açıklama yapın.

Ruh sıhhatinizi korumak için vücudunuzu kullanın.

Her şey üzerinize geliyormuş üzere hissettiğinizde ve gerilim düzeyiniz arttığında, zihninizi rahatlatmak için bedeninizi kullanabilirsiniz. Zihin ve vücut birbirine öylesine bağlıdır ki siz gerilim duygusu hissettiğinizde vücudunuz buna kesinlikle reaksiyon verir. Vücudunuz, sizin niyetlerinizi, hislerinizi, ruh halinizi yansıtır. Zihin ve vücudun bu yakın bağı düşünüldüğünde- yani birinin başkasına direkt tesirinin olması- birinin denetimini direkt ve şuurlu olarak ele alırsak, oburunu etkileyeceği ve dönüştürebileceği açıktır.

Bedeninizi nasıl kullandığınızı dikkatlice ayarlayarak, zihin durumunuzu direkt etkileyebilir ve tavrınızı değerli ölçüde dönüştürebilirsiniz.

Bunu test etmek için bir antrenman yapabilirsiniz. Makûs bir ruh hali içinde olduğunuzu düşünün, omuzlarınızın öne hakikat sarktın ve kaşlarını çatın. Zihin durumunuzun nasıl etkilediğini deneyimlemek için bir müddet devam edin. Daha sonra da tam zıddını yapın: dik durun ve yüzünüze kocaman bir gülümseme getirin. Derin, güçlü nefesler alın ve kollarınızı havaya gerçek uzatın. Daha güzel hissettiğinizi fark edebiliyor musunuz? Sonuç olarak, bedeniniz, ruh halinizi değiştirmek ve bir anda gerilimi azaltmak için kullanabileceğiniz en güzel araçlardan biridir.

Son olarak kendinizle ilgili olumlu değişiklikler yapmayı düşünüyorsanız, birkaç teklifim daha var:

• Yapılacaklar listenizdeki gereksiz işleri ortadan kaldırın.

• Kendinize güzel gelmeyeceğini düşündüğünüz şeyler için hayır diyebilme pratikleri yapın.

• Tertipli antrenman, sağlıklı beslenme ve uyku rutinleri oluşturun.

• Her gün sevdiklerinizle kaliteli vakit geçirin.

Karşılaştığınız pek çok kişinin gerilimle akla gelebilecek en kolay ve sıhhatsiz yollarla başa çıktığını unutmayın. Bağımlılıklar, duygusal yeme, daima tartışma, durmaksızın televizyon izleme, oyun oynama, erteleme vb. İronik olarak, bu faaliyetler ekseriyetle daha fazla gerilime ve zihinsel yorgunluğa neden olur. Bu yüzden kolay yolu seçmeyin. Bunun yerine, bu sıhhatsiz desteklere yaslanmadan, gerilimle başa çıkmak için daha sağlıklı yollar benimseyin.

Kendiniz için yapmanız gerektiğini düşündüğünüz şeyleri ertelemeden yapmaya başlayın!

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir