gebelik takibi 81RwAefF
Sağlık

Gebelik Takibi

Gebelik, son adet devrinin birinci gününden itibaren ortalama olarak 280 ± 15 gün yahut 40 ± 2 haftalık bir süreçtir. Bu süreç içerisinde tüm bedeni etkileyen besbelli değişiklikler meydana gelir.

Annede mevcut hastalıkların saptanıp, gebeliğe bağlı oluşabilecek sıhhat sıkıntılarının erkenden belirlenebilmesi, gerekli tedbirlerin vaktinde uygun formda alınabilmesi, bebekteki yapısal bozuklukların erken gebelikte tespit edilebilmesi ve doğumun gerçek vakitte âlâ şartlarda yapılabilmesi için, hamilelerin gebelik mühleti boyunca sistemli aralıklarla denetimleri yapılmalıdır. Bugün tüm dünyada, gebelik müddetince sistemli olarak yapılan takipler ile anne ve bebek vefatlarını en az seviyeye düşürmek hedeflenmektedir.

Birçok gelişmiş ülkede bu büyük bir oranda başarılmış olmakla birlikte ülkemiz hala anne ve bebek vefatları açısından geri kalmış ülkeler sınıfında yer almaktadır.

Adet gecikmesi olan bir hastada gebelik testi müspet ise gebeliğin kesin tanısı ve olağan olup olmadığı ultrasonografi ile değerlendirilmelidir. Vajinal ultrasonografi ile 5-6. haftada uterusun içinde gebelik kesesi, 7-8. haftada bebek ve kalp atımı gösterilir. Ayrıyeten olağan gebelik dışındaki durumlar (boş gebelik, dış gebelik, üzüm gebeliği,çoğul gebelik, vs.) varsa, tespit edilir. Vajinal ultrasonografinin gebelikte hiçbir sakıncası yoktur ve ağrısız bir süreçtir.

Gebelik yaşı son adetin başladığı birinci günden itibaren hesap edilir.

Gebelik takibi 32.haftaya kadar ayda bir, 32-36. haftalar ortasında iki haftada bir, 36. haftadan sonra haftada bir olacak formda muayene gerektirir. Ayrıyeten olağanın dışında belirtiler olduğunda ek muayeneler gerekebilir. Her muayenede kilo ve tansiyon takibi yapılır.

Birinci muayene: Hamilenin evvelce mevcut olabilecek sıhhat meseleleriyle ilgili öyküsü kaydedilir, evvelki gebelikleri ile ilgili bilgiler alınır, ailedeki kalıtsal hastalıklar ve kronik hastalıklar, sigara, alkol, ilaç kullanımı sorgulanır. . Kan sayımı, kan kümesi, idrar tetkiki, açlık kan şekeri ve karaciğer-böbrek işlev testleri başta olmak üzere, hepatit B antijeni, riskli hamileler belirlenir.

Gebelikte Risk Faktörleri

  • Anne yaşının 18 yaştan küçük, 35 yaştan büyük olması
  • Gebeliğe çok kilo ile başlanması (vücut kitle indeksinin 30’un üzerinde olması)
  • Evvelce geçirilen jinekolojik hastalıklar yahut ameliyatlar
  • Anne adayının kullandığı ilaçlar
  • Doğum sayısının 4’ten fazla olması
  • Anne adayının sistemik öteki bir hastalığının olması (Hipertansiyon , diabet, kalp ve böbrek hastalıkları)
  • Daha evvelki gebeliklerinde erken doğum, gebelik zehirlenmesi, bebekte gelişme geriliği, meyyit doğum, arkası arkasına 3 yahut üstünde düşük yapmak üzere sorunlarla karşılaşılması.
  • Kan uyuşmazlığı (annenin RH- , babanın RH+ olması)
  • Akraba evlilikleri

Ultrasonografi, bebeğin durumunu, gelişmesini, yapısını gösteren değerli bir teşhis aracıdır. Büyük fetal anormalliklerin pek birden fazla ultrason ile gösterilebilir, lakin bebeğin yapısını çok bozmayan küçük fetal anormalliklerin teşhisindeki bedeli daha az nettir. Bunun en hoş örneği Down Sendromudur. Ayrıyeten pek çok genetik ve gelişimsel bozukluklara bağlı hastalığın da ultrasonla tanısı konulamaz. Kimi hastalıklar gebeliğin ilerleyen haftalarında fetusun ilgili organının büyümesi yahut işlevini yerine getirememesi sonucunda ortaya çıkabilir. Bu hastalıkların daha evvelce ultrasonografiyi yapan tabip tarafından görülmemesi, her vakit doktorun bu hastalığın teşhisini atladığını göstermez. Yapılan ultrasonografinin bebekteki anormallikleri tespit mümkünlüğü, yapan kişinin deneyimine ve ultrason ekipmanlarının teknik özelliklerine nazaran %20 ile 80 ortasında değişmektedir.

5-6. HAFTALAR:

Bebek bu etapta bir elma çekirdeği büyüklüğündedir. Sıvı dolu bir kesenin içinde yüzer.

6. haftanın sonunda kalp atışları başlar ve ultrasonda kalp atışları izlenebilir.

7. HAFTA:

Embriyo 7. haftada küçük bir üzüm tanesi büyüklüğündedir.

8. HAFTA:

8. haftada bir çilek boyutuna ulaşır.

9-12. HAFTALAR:

Bu haftalarda bebeğin başı, bedeni, kolları ve bacakları çok net ayırt edilmeye başlar. 12. haftada bebeğin uzunluğu yaklaşık 6,5 cm kilosu ise 18 gr.dır. Birinci 3 ayda annenin 1-2 kilo alması beklenir. Çok kusması olan annelerde daha az kilo alımı olabilir. Anne bu periyotta gebelik boyunca alması gereken kiloların ‘unu alır.

ENSE KALINLIĞININ ÖLÇÜMÜ:

11-14. haftalarda ultrason ile bebeğin ense (saydamlığının) kalınlığının ölçülmesi Down sendromu, başka genetik hastalıkların yanı sıra kalp sorunların teşhisinde bizlere fikir vermektedir.

İKİLİ TARAMA TESTİ:

Ense kalınlığı ölçümüne ek olarak anne kanından çalışılan serum hCG ve PAPP-A seviyelerinin ölçümü yani “İKİLİ TARAMA TESTİ” ile Down Sendromlu bir bebeğe sahip olma riski hesaplanır. Bu tarama testi ile Down Sendromlu bebeklerin % 90’ı saptanabilir.

16. HAFTA:

Anne adayı gebeliğinin 2. üç ayına girmiştir. Artık kendini daha güzel hisseder. Cildinde bilhassa de göğüs ucu ve etrafında yoğunlaşma başlar. Karın belirginleşmeye başlar .Bu 2. üç ay devrinde anne 5-7 kilo almalıdır. Bebeğin uzunluğu 16 cm., kilosu ise yaklaşık 135 gr.dır

16-19. HAFTA ORTASI:

16 -18 haftalar bebekteki anomalilerin saptanmasında en kritik devirdir. Bu periyotta yapılan ayrıntılı ultrason ile anne kanından çalışılan “Üçlü Tarama Testi” bebeğin sıhhati açısından çok değerli bilgiler verir. Bilhassa ailede kalıtımsal hastalıkları olan, daha evvel anomalili bebek doğuran, meyyit doğum yapmış ya da 35 yaşın üzerindeki bayanların bu analizleri kesinlikle yaptırmaları gerekmektedir. Üçlü tarama testi anne kanında bakılan total HCG, özgür estriol ve alfafetoprotein isimli hormonların seviyeleri ile anne yaşı ve gebelik haftasını birlikte kıymetlendirerek bebeğin Down Sendromlu olma riskini saptamaktadır. Üçlü tarama testi ile Down Sendromlu bebeklerin %64’ü saptanabilmektedir. İkili ve üçlü tarama testleri yalnızca RİSKİ gösterir. Kesin teşhis için gebeliğin birinci 3 ayında bebeğin eşinden örnek alınır, ikinci üç ayda ise bebeğin içinde olduğu sıvıdan örnek alınır. Amniosentez, bebeğin içerisinde bulunduğu sıvıdan, annenin karın bölgesinden ince bir iğne vasıtasıyla girilerek örnek alınması sürecidir. Alınan örneklerden bebeğin hücreleri elde edilip, kromozom sayısı saptanmaktadır.

Down sendromu üzere genetik hastalıkların kesin teşhisini koymada yardımcı olur.

19-24. HAFTA ORTASI:

Annenin karnı uygunca belirginleşmeye başlamıştır. Bebeğin hareketlerini artık rahatça hissetmektedir. Bebek büyüdükçe annenin iştahı da artmıştır.. Göğüsler ileri derecede büyür. Göğüs uçlarından süt gelebilir. Diş etlerinde kanamalar olabilir.

Bebeğin uzunluğu yaklaşık 25 cm. kilosu da 340 gr.dır. Bebeğin organlarının oluşumunun tamamlanıp aşikâr boyutlara ulaştığı bu haftalarda ayrıntılı (Target) ultrasonla fetal anomalilerin yakalanma mümkünlüğü artar.

24. HAFTA:

Bu periyotta tansiyon ve kilonun yakın takibi değerlidir. Şeker metabolizmasının bozulması gebelikte sıkça karşılaşılan bir sorun olup bu nedenle “50 gr. Glukoz tolerans testi” her hamileye kesinlikle yapılmalıdır.

Bu periyotta hamile bayan sıcağa daha hassas olacağından ve olağan bir beşere nazaran daha fazla su kaybedeceğinden daha fazla sıvı alınımına dikkat etmelidir.

24. HAFTADA YAPILMASI ÖNERİLEN TETKİKLER

  • 50 gr. Glukoz Tolerans Testi, sonucuna nazaran gerekirse 100 gr glükoz tolerans testi
  • Tam Kan Sayımı
  • Tam İdrar Analizi
  • RH – hamilelerin indirekt Coombs testi tekrar edilir.
  • Ultrasonografi ile bebeğin gelişiminin, amnion sıvısının ve plasentanın kıymetlendirilmesi yapılır, rahim damarlarının akımları incelenir.
  • Anne son 5 yıl içerisinde tetanoz aşısı olmadı ise yahut hastane şartlarında doğum yapmayacaksa tetanoz aşısı olmalıdır.

24-28. Haftalarda Bebek:

  • Görmeye, gözlerini açıp kapamaya başlar
  • Sesleri duyabilir, yüksek seslere reaksiyon verebilir.
  • Kaşlarını çatar, ağzını açıp kapatabilir.
  • Tekmelemeye ve yumruk atmaya başlar.
  • Sistemsiz uyku periodları yaşar.
  • Baş parmağını emer, kendini çevreleyen amnion sıvısını yutar, çok içerse hıçkırık olur, birebir sıvı içine idrarını yapar.
  • Teneffüs hareketleri yapmaya başlar.
  • Tat duyusu bu devirde gelişir.
  • 7. aydan itibaren kişiliğinin de geliştiği düşünülmektedir.

28. Haftada Anne:

  • Fazla kilolar karın ile birlikte kalça ve uylukta belirginleşmeye başlar.
  • Rahim büyüdükçe olan baskı nedeniyle mide yanması, sindirim zahmeti ve kramplar başlar.
  • Karın cildinde pembe-lila renkli çataklar başlar.
  • Yalancı doğum ağrıları denen kısa vadeli ve sistemsiz kasılmalar olabilir, lakin bunlar çoklukla ağrı oluşturmazlar.
  • Bu haftadan itibaren yatakta sola dönüp yatmak hem bebeğin hem de annenin deveranını rahatlatır.
  • 28. haftaya kadar anne yaklaşık 9 kilo almalıdır, bundan sonra da yaklaşık 4-5 kilo daha alması uygundur.

28. HAFTADA YAPILMASI GEREKENLER:

  • Kan uyuşmazlığı varsa İndirek Coombs tetkiki
  • Kan uyuşmazlığı olan hamilelere bu tetkikin sonucuna nazaran gerekiyorsa kan uyuşmazlığı iğnesi yapılmalıdır.
  • Tekrar ultrason ile bebeğin gelişimi, amnion sıvısı ve plasentası değerlendirilmelidir

32. HAFTA:

Bu periyotta bebek artık bütünü ile orantılı bir bedene sahiptir. Erken doğum olsa da ağır bakım kaidelerinde ve gerekli tedbirlerle bebekler yaşatılabilmektedir. Bebek büyüdükçe iç organlara bası yaparak annede teneffüs zahmeti yahut sık idrara çıkma üzere yakınmalara neden olabilir.

Annenin uykuları bozulabilir, eskisi kadar rahat uyuyamayabilir.

Leğen kemiği etrafındaki eklemlerin doğuma hazırlık gayesiyle genişlemesi nedeniyle karın ve bacaklarda hafif rahatsızlık hissedilebilir. Bu haftada bebeğin uzunluğu yaklaşık 40,5 cm. kilosu ise 1600 gr.dır. Annenin kilo alım suratı yavaşlamıştır.

36. HAFTA:

Artık bebek gelişimini çabucak hemen tamamlamıştır, erken doğarsa tıbbi takviyesiz yaşayabilir. Bebeğin başı leğen kemiğine girmeye başlar. Karın içinde hareket edemez lakin tekmeler atar.

Bebeğin uzunluğu yaklaşık 46 cm kilosu ise 2500 gr. dır. Bundan sonra günde yaklaşık 28 gr. alır. Annenin ayak bileğinde şişmeler ve varislerde belirginleşmeler olabilir.Bu devirde, doğuma kadar denetimler haftada bir olmalıdır

40. HAFTA:

Beklenen doğum haftasıdır, lakin bu tarihten 2 hafta evvel yahut 2 hafta sonra da doğum gerçekleşebilir. Sistemsiz ve sık olmayan yalancı doğum ağrıları olabilir. Bebeğin hareketleri evvelki periyoda nazaran azalacaktır. Lakin bir gün müddetince 10 kezden az hareket etmesi bebeğin içeride problemde olabileceğinin bir tabiri olabilir.

Gerçek doğum ağrısı sistemli aralıklarla gelen, belden başlayıp kasıklara ve tüm karına yayılan, karında sertleşmeye neden olan ağrılardır.

  • Kanlı, sümüksü vaginal akıntı gelebilir.
  • Ağrılar başladıktan sonra, hatta başlamadan bebeğin içinde yaşadığı amniyon sıvısı boşalabilir, bu da doğumun başlamasının bir sözüdür.
  • Son güne kadar alınan kilo 10- 12 kilo olmalıdır ve 15 kilodan fazla alınması önerilmez.
  • 32. gebelik haftasından itibaren takiplerde NST (NONSTRES TEST) ve USG ile bebeğin düzgünlük halinin kıymetlendirilmesi yapılır.
  • Olağan bir hamilede NST reaktiftir ve USG de bebeğin teneffüsü, tonusu(duruşu), hareketleri, suyu kıymetlendirilir.
  • 41. gebelik haftasının dolmasına karşın zaten doğum başlamadıysa doğum,hekim tarafından başlatılır.

NON STRESS TEST=NST

Hem bebeğin kalp atışlarının değişkenliğinin hem de rahim kasılmalarının izlendiği bir tekniktir. Gebeliğin bilhassa 24. haftasından itibaren annenin şikayetleri doğrultusunda kullanılabilir. Fakat en çok 32. haftadan itibaren bebek kalp atışlarını pahalandırmak için kullanılır. Erken doğum hareketinin teşhisinde da çok yardımcıdır. Ayrıyeten doğum hareketi sırasında da bu aygıtla bebek kalp atışları takip edilir

Gebelik Müddetince Hangi Durumlarda Doktora Başvurulmalıdır?

  • Ağır vajinal akıntı yahut idrar yaparken yanma hissi
  • Ateş yükselmesi
  • Şiddetli karın ya da kasık ağrısı
  • Vajinal kanama
  • Bebek hareketlerinin azalması yahut hissedilmemesi
  • Suyun gelmesi
  • Makul aralıklarla gelen ritmik kasılmaların(ağrı) hissedilmesi
  • Yaygın beden ödemi(şişlik), görme bozuklukları, şiddetli mide ağrısı yahut baş ağrısı
  • Beklenen tarih geçmesine karşın doğum ağrılarının başlamaması

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir