dert bozuklugu anksiyete nEp5MZFQ
Sağlık

Dert Bozukluğu (Anksiyete)

Tasa bozukluğu öteki bir ismiyle anksiyete, bir ruhsal rahatsızlıktır. Her insan vakit zaman dertli, telaşlı, korkmuş, sonlu, gergin yahut paniklemiş hissedebilir. Birden fazla vakit kaygılanmak yalnızca can sıkıcı bir durumken bazen de günlük rutinlerin bile aksatılmasına sebep olur. Bu üzere durumlarda birey korku boyutu ilerlemeden bir ruh sıhhati çalışanına başvurmayı ihmal etmemelidir. İlerleyen tasa beraberinde depresyonu da getirebilir. Yapılan araştırmalar korku bozukluğunun depresyon ile komorbiditesi (eş vakitli görülebileceği) olduğunu göstermektedir.

Korku, insanın varoluşsal yapısı gereği rastgele bir tehlike anında hayatta kalabilme yeteneğini kullanabilmesi için beynin devreye soktuğu bir ikaz düzeneğidir diyebiliriz. Bu sistemin devreye girmesi bizi oluşabilecek potansiyel tehlikelere hazırlar. Korku hissetmemiz kıymetli ve gereklidir. Lakin tasa seviyesi arttığında kişi aklında daima makus senaryoları kurar, toplumsal hayattan kendini soyutlamaya başlar, kendini daima bir tehlikeyle burun burunaymış üzere hisseder. Bu etapta kişinin hayat kalitesi düşer ve dertli olma hali artık korku bozukluğuna dönüşmüş olur.

Yapılan araştırmalar gösteriyor ki toplumun neredeyse %19’u tasa bozukluğundan şikâyetçidir ve korku bozukluğu bayanlarda erkeklere oranla daha fazla görülür. Küçük yaşlarda maruz kalınan olumsuz durumlar ve bunların oluşturduğu travmaların sonucunda bireyde korku bozukluğu riski artış gösterir. Ayrıyeten dert bozukluğunun genetik faktörleri de kıymetlidir. Aile bireylerinin rastgele birinde telaş bozukluğu gözlemlendi ise, bireyde korku bozukluğu görülme ihtimali yeniden artış gösterir.

Tasa bozukluğunun birkaç tipi vardır:

Genel Dert Bozukluğu: Bir sebebi, bir tetikleyicisi olmadan ortaya çıkan çok dertli ve gergin hissiyattır.

Panik Atak: Birden ortaya çıkan, kişiyi dehşete düşüren panik ataklar yaşanır. Her atak sırasında kişi kalp krizi geçiriyormuş, boğulacakmış ya da aklını kaybedecekmiş üzere hissedebilir. Bu hislere ellerde ve bacaklarda titreme, nefes almada zahmet, sıcak basması ve terleme, boğulacakmış hissi eşlik edebilir.

Toplumsal Telaş Bozukluğu: Kişinin ferdi ilgilerinde, oburlarının kendisini daima gözlemlediği ve buna bağlı olarak onu daima eleştirdiklerine, onunla alay ettiklerine dair bir tasa geliştirmesidir. Telaş geliştikten sonra ise birey artık toplumsal ilgi kurmaya epeyce utangaç hale gelir ve toplumsal bağlantıları asgarî seviyede yaşar. Bu da bireyin hayat kalitesini tesirler ve beraberinde yalnızlığa bağlı olarak özgüven eksikliği ve depresyonu getirebilir.

Endişeler ve Fobiler: Muhakkak bir uyarandan korkmak olarak tanımlayabiliriz. Örneğin; kan görmekten, iğneden, örümcekten, asansörden, yükseklikten, otomobil kullanmaktan, köpekten, kapalı alandan, kalabalık yerlerden, kediden vb üzere uyaranlara maruz kaldığında hissedilen ağır kaygı ve buna bağlı olarak gelişen nabızda artış; dizlerde, ellerde, ayaklarda titreme; bayılacakmış hissi gözlemlenebilir. Bu kaygı ve fobiler de bireyin ömür kalitesinde epeyce düşüş meydana getirir.

Ayrılık Derdi: Bireyin sevdiği, bağlandığı şahıslardan başka ve uzakta kalmak ile ilgili duyduğu korkudur. Birey kendini terk edilmiş, yalnız, inançsız hissedebilir.

Performans Derdi: Birey bir imtihana girdiğinde ya da öbür insanların önünde bir iş yaptığında donup kalır ve performansını sergileyemez. Yanlış yapmaktan yahut başkalarının onunla alay etmesinden, başarısız olmaktan korkar.

Travma Sonrası Gerilim Bozukluğu: Bireyin aylar ya da yıllar öncesinde yaşadığı vahim bir olayın ( tecavüz, taciz, azap, cinayete tanıklık, geçirilen bir kaza…vb) imgelerini (flash-back) tekrar tekrar göz önünde canlandırması. Yaşadığı berbat deneyimin tesirlerini hala yaşaması ve o vahim olayı daima yine yaşıyormuş üzere davranışlar sergilemesidir.

Sıhhat ile İlgili Tasalar: Birey fizikî bir ağrı, acı, yorgunluk, sersemlik vb yakınmalarla devamlı olarak sıhhat kuruluşlarına müracaat eder. Hekimler hiçbir sıhhat sorunu yaşamadığını söylese de birey daima felaket bir hastalığın pençesinde olduğuna hatta ölmek üzere olduğuna bile inanabilir.

Korku Bozukluğunun Belirtileri Nelerdir?

DSM-5’e nazaran yaygın anksiyete bozukluğu teşhis kriterleri şunlardır (Yaluğ Ulubil, n.d.) ;

● En az altı aylık bir müddetin birçok gününde bir grup olaylar ya da etkinliklerle (işte ya da okulda muvaffakiyet gösterebilme gibi) ilgili olarak, çok bir korku ve kuruntu (kaygılı beklenti) vardır.

● Kişi, kuruntularını kontrol altına almakta zahmet çeker.

● Bu tasa ve kuruntuya aşağıdaki altı belirtiden üçü (ya da daha çoğu) eşlik eder. (en azından kimi belirtiler son altı ayın birçok gününde bulunmuştur) :

1. Dinginleşememe (huzursuzluk) ya da gergin ya da daima diken üzerinde olma. 2. Kolay yorulma.

3. Odaklanmada zahmet çekme ya da zihin boşalması.

4. Kolay kızma.

5. Kas gerginliği.

6. Uyku bozukluğu (uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte zahmet çekme ya da dinlendirmeyen, doyurucu olmayan bir uyku uyuma).

● Telaş, kuruntu ya da bedensel belirtiler, klinik açıdan bariz bir meşakkate ya da toplumsal, işle ilgili alanlarda ya da kıymetli öbür fonksiyonellik alanlarında fonksiyonellikte düşmeye neden olur.

● Bu bozukluk, bir hususun (örn. berbata kullanılabilen bir husus bir ilaç) ya da diğer bir sıhhat durumunun (örn. hipertiroidi) fizyoloji ile ilgili tesirlerine bağlanamaz.

● Bu bozukluk öteki bir ruhsal bozuklukla daha yeterli açıklanamaz.

Tasa Bozukluğu Teşhis Koyma Metotları

Telaş bozukluğu tanısı için üstteki belirtileri gösterdiğinizden eminseniz ve fiziki muayenelerinizi tamamlanmış; bir bulguya rastlanmadıysa hekiminiz sizi bir ruh sıhhati uzmanına yönlendirir. Ruh sıhhati uzmanı ise teşhisi koyabilmek için birtakım testler uygulayıp belli nesneler yahut araçlar kullanabilir. Bunun üzerine ise teşhise uygun bir terapi programı oluşturur.

Telaş Bozukluğu Tedavi Usulleri

Telaş bozukluğunun hem ilaç hem de psikoterapi tedavisi mevcuttur. Dert bozukluğu tedavisi olan bir rahatsızlıktır. Tedavi sürecinde bu rahatsızlığı ne kadar müddettir yaşadığınız epey değerli bir bilgidir.

Psikoterapi: Bireyin hislerinin davranışlarını nasıl etkilediğini bir terapist yardımıyla anlamasını sağlayan, konuşma terapisi olarak da isimlendirilen süreçtir.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Bireyde telaş yaratan bütün olumsuz kanıların nasıl olumluya çevrileceğine dair bireye yol gösterir. Korkuya sebep olan uyarıcılara tasa duymadan nasıl yaklaşabileceğini ve bu süreci nasıl yönetebileceğini bireye öğretmeyi amaçlayan bir tedavi sistemidir

İlaç Tedavisi: Hekimin bireye tasalarının azalması emeliyle verdiği antidepresanlar, ilaçlar yahut yatıştırıcılar verdiği ilaç tedavi programıdır. İlaç tedavilerinin asıl emeli kişiyi makul bir müddet sakinleştirmektir. Tedavi planını ise muhakkak aralıklarla hekiminizle konuşmanız gerekmektedir.

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir