Sağlık

Çocuklarda dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, çocuklarda sık karşılaşılan bir sıkıntıdır. Anaokulu devrinden itibaren belirtileri ortaya çıkmakla bir arada ilkokul çağında uygunca barizleşir. Çocuklarda yönergeyi alma, derse konsantre olma, ödevlerini tamamlama vb. mevzulardaki zorluklarla kendisini gösterir.

Dikkat eksikliğine her vakit hiperaktivite eşlik etmeyebilir. Çocuğun yaşadığı dikkat eksikliği sırf öğrenme sürecine yansıyor olabilir.

“Özellikle kız çocukları, dikkat eksikliğinin fark edilmesi konusunda daha şanssızdır”

Zira dikkat eksikliği olan kız çocuklarında çoklukla erkeklere nazaran davranış sorunları daha az görülür. Bu da yaşadıkları dikkat eksikliğinin daha geç fark edilmesi yahut fark edilmemesi manasına gelebilir.

Dikkat Eksikliği

Dikkat eksikliği olan çocuklar çoklukla ders esnasında sıkılır, dalar ve derse ilgisiz haller gösterirler. Hayal kurma, unutkanlık ve kendisine verilen misyonları tamamlamama görülebilir. Ekseriyetle sıraları dağınıktır ve organize olmakta zahmet çekerler. Eşyalarını sık sık kaybedebilirler. Yaşıtlarının çarçabuk tamamladığı akademik çalışmaları bitirmekte zorlanabilirler. Aslında bildikleri hususlarda sadece dikkat etmedikleri için yanlış yapabilirler. Oynadıkları oyunlar daima değişebilir. Bir oyunu bitirmeden süratlice başkasına geçme üzere davranışları olabilir. Odaklanma mühletleri kısadır ve dikkatleri her türlü uyarandan çarçabuk etkilenebilir. Ağır zihinsel gayret gerektiren işlerden kaçınır (ders çalışma, ödev yapma, dersi dinleme). Kendisi ile konuşurken cümleleriniz uzadıkça sizi dinlemiyormuş üzere görünebilir.

Hiperaktivite ve Dürtüsellik

Hiperaktivitesi ve/veya dürtüselliği olan çocuklar yerinde oturmakta hayli zorlanırlar. Çok derecede fizikî harekete muhtaçlık duyarlar. Çoklukla düşünmeden davranırlar. Sıra beklemekte zorlanırlar. Kendilerine verilen vazifelere odaklanmakta zorluk çekebilirler. Tehlike algıları epey azdır. Bu nedenle inançlı olup olmadığını düşünmeksizin her durumda etkin formda rol almaya çalışırlar. Durmadan kıpırdarlar ve daha sabit kalınıp odaklanılması gereken aktivitelerde sorun yaşarlar. Bilhassa sınıf ortamında, kalemi düşürme, oturdukları sandalyeyi sarsma üzere hareket etmek için sebepler oluşturabilirler. Bağlantı hünerlerinde zayıflık görülebilir. Kendilerine soru yönelttiğinizde siz daha soruyu tamamlamadan yanıtlamak isteyebilirler. Zira dinlemekte zahmet çeker, konuşmaları böler ve kendi akıllarında olanı anında söylemek isterler. İsteklerini erteleyemez, dürtüsel davranırlar. Bu da yeniden sınıf içi kuralları benimseme ve uygun toplumsal davranışlar gösterme konusunda onları başarısız kılabilir.

“Çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite farklı ayrı sıkıntılar olarak görülebileceği üzere bir ortada da ortaya çıkabilir. Yaşanan semptomlar çocukların hayatında kıymetli sıkıntılara yol açabilir. Okul başarısızlığı, yaşıtlarıyla zayıf toplumsal bağlantılar ve disiplin sorunları yaşayabilirler. Bu sıkıntıları en aza indirgemek ve çocuğun yaşadığı problemleri çözmek için erken müdahale çok kıymetlidir.”

Ailelerin Yaklaşımı

Şayet ailenin çocukta dikkat eksikliği ve/veya hiperaktivite kuşkusu varsa çocuğu bu hususta çok uygun gözlemlemelidir. Okul ile iş birliği içinde olması bu açıdan çok kıymetlidir. Sınıf öğretmeni, branş öğretmenleri ve rehber öğretmeni ile görüşüp durum değerlendirmesi yapılmalıdır. Çocuğun farklı ortamlarda emsal davranış örüntülerini gösterip göstermediği incelenmelidir. Muhakkak bir müddet boyunca farklı ortamlarda yapılan müşahedeler ve okuldan alınan bilgiler sonucunda dikkat eksikliği kuşkusu devam ediyorsa o vakit çocuk ismine yararlı adımlar atılması için çocuğun desteklenmesi sağlanmalıdır. Bu hususta ailenin yapan tavrı çok kıymetlidir.

“Aileler öncelikle “etiketlenme endişesinden” kurtulmalıdır”.

Aileler, uzman takviyesine başvurmak konusunda çekimser olabilirler. Bu da “çocuğum etiketlenir mi?” kaygısından kaynaklanabilir. Lakin değerli olan çocuk için yararlı olabilmektir. Buradaki emel unutulmamalıdır. Ailelerin öncelikli maksadı, erken müdahale ile çocuğun akademik ömründe karşılaşabileceği mümkün sorunların önüne geçmek ve onu en uygun biçimde hayata hazırlamaya çalışmak olmalıdır.

Uzman Dayanağı ve Erken Müdahalenin Ehemmiyeti

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite probleminde, çocuğun yaşadığı sorun ne kadar erken fark edilip dayanak alınmaya başlanırsa, o kadar çok gelişme kaydedileceği unutulmamalıdır. Bu noktada uzman takviyesi çocuğun yaşadığı semptomları azaltmanın yanında bilişsel gelişimine katkı sağlayabilir. Çocuğun dikkat mühleti ve yoğunluğu içinde bulunduğu yaş-gelişim periyoduna nazaran uzman tarafından değerlendirilmelidir. Örneğin 5 yaşındaki bir çocuğun dikkat müddeti ve kendisinden beklenen akademik performans ile 12 yaşındaki bir çocuktan beklentiler farklıdır. Bunun yanı sıra, çocuğun yaşadığı semptomların sürekliliği ile birden fazla ortamda görülüp görülmemesi durumu kıymetlendirilir. Uzman bu noktada çocuğun yaşına nazaran bir kıymetlendirme çalışması uygulayıp gerekli yol haritasını çizebilir. Çocuk kıymetlendirme çalışmasının yahut kendisine uygulanan testin sonucuna nazaran sırf terapiye, ilaca yahut her ikisine yönlendirilebilir. Buradaki kıymetlendirme sürecinin sağlıklı işlemesi, çocuğa has bir nöropsikolojik eğitim programının oluşturulması açısından hayli kıymet arz etmektedir.

Erken müdahale, dikkat eksikliği ve hiperaktivite sorununun çocukta bir “yaşam sorunu” olmasını engelleyip, gerçek akademik potansiyelini ortaya çıkarmasını sağlayabilir.

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir