bayanda kisirlik nedenleri
Sağlık

Bayanda Kısırlık Nedenleri

Çocuk isteği ile başvuran çiftlerde bayanda kısırlığa ilişkin sebepler araştırılırken öncelikle aşağıda belirtilen faktörler dikkate alınarak kıssası sorgulanır.

  • Bayanın kaç yaşında olduğu
  • Çocuk isteme müddeti ve evvelki değerlendirmelerin ve tedavilerin sonuçları
  • Adet döngüsü (adetin tertipli olması, yumurtlama ağrısı, göğüste hassasiyet, adet ortası lekelenme yumurtlamanın olduğunu düşündürürken, ağrılı adet eşlik ediyorsa endometriyozisi akla getirebilir)
  • Tıbbi, cerrahi ve jinekolojik kıssa (cinsel geçişli hastalık, Pelvik enflamatuar hastalık hikayesi, olağandışı pap smearın tedavisi, geçirilmiş karın cerrahisi). En azından sistemler gözden geçirilirken hastalar tiroid hastalıkları, göğüsten süt gelme, kıllanma, pelvik yahut alt karın ağrısı, adet sancısı ve cinsel ilgide ağrı açısından sorgulanmalıdır.
  • Gebelik kıssaları (gebelik, doğum, gebelik sonuçları ve bağlı komplikasyonlar)
  • Cinsel öykü (bağ sıklığı, cinsel fonksiyon bozuklukları )
  • Aile kıssası (ailede kısır birey olup olmadığı, ailede erken menopoz hikayesi, doğum kusurları, genetik bozukluklar, mental gerilik )
  • Hayat üslubu (iş, idman, gerilim faktörleri, kilo değişiklikleri, sigara ve alkol kullanımı)

Fizik Muayene ve Jinekolojik Muayenede Araştırılanlar

  • Kilo ve beden kitle indeksi (Artmış beden kitle indeksi azalmış doğurganlıkla ile birlikte iken, karın etrafı obezitesi insülin rezistansı ile bağlantılıdır)
  • İkincil seks karakterlerinin gelişimi, beden tipi (hipogonadotropik hipogonadizmde ikincil seks karakterleri gelişimi yetersizken, Turner sendromunda kısa uzunluk, yele boyun görülür)
  • Tiroid bezi hastalıkları (Tiroid bezinde nodül, hassasiyet, bezin boyutu), göğüslerden süt gelmesi, kıllanma, sivilceler bir endokrin bozukluğu düşündürürken böbrek üstü bezi hastalıkları, polikistik over sendromu, prolaktin yüksekliği, hiper-hipotroidi açısından kıymetlendirme gerektirir.
  • Muayenede hassasiyet kronik pelvik ağrı ve endometriyozis açısından manalıdır.
  • Vajinal ve rahim ağzının yapısal anomalileri, akıntılar, rahim ve tüplere ilişkin doğuştan anomaliler, enfeksiyon ve rahim ağzı faktörü açısından kıymetlendirme gerektirir.
  • Muayenede rahimin olağandışı boyutu, yapısının düzensizliği, hareketli olmaması rahime ilişkin anomaliler, endometriyozis ve pelviste yapışıklıklar açısından manalı olabilir.

Yumurtlamanın Kıymetlendirilmesi

  • Adet nizamı (yumurtlaması olan bayanlarda adetler nizamlı, ölçü ve müddet açısından sabit, adet öncesi yahut adet periyoduna ilişkin şikayetlerle birliktedir)
  • Serum progesteron ölçümü: Serum progesteron seviyeleri yumurtlamadan 7-8 gün sonra en yüksek seviyeye ulaşmaktadır. 28 gün süren bir adet döngüsünde gün serum progesteron seviyesinin > 3 ng/mL olması yumurtlama olduğunu takviyeler fakat luteal devrin kalitesi konusunda bizi aydınlatmaz. Olağan bir adet devrinde > 10 ng/mL den yüksek 21. Gün progesteron seviyeleri olağan ve sağlıklı bir yumurtlamaya işaret eder.
  • İdrarda LH testi: Kişi kendisi konutta idrar LH test kitleri ile yumurtlama takibi yapılabilir ve yumurtlama vakti hakkında bilgi edinebilir. Genelde adet devrinin 10. günü başlanarak akşam saatlerinde çok fazla ağır yahut çok sulu olmayan idrarda bakılır. Renk değişikliği tespit edildikten 24-48 saat sonra yumurtlama beklenmektedir.

Tüplerin Kıymetlendirilmesi

Histerosalpingografi (HSG): Kontrast unsurun tüplerden geçişi ve tüp uçlarından çıkışı sonrası karın boşluığuna dağılımı hakkında bilgi verirken birebir vakitte rahim iç duvarının doğumsal anomalilerini ve patolojilerini (polip, myom, rahim iç duvarı yapışıklıkları) tanımlar. Kâfi tecrübe varsa histerosalpingo-kontrast-ultrasonografi HSG’ ye tesirli bir başka formüldür. Adetin bitimini takiben 1-2 gün içinde yapılması gerekir. Tüp etrafındaki yapışıklıklar ve endometriozis hakkında bilgi vermez. 2 yıldan eski olan rahim filimlerini tekrarlamak gerekir. HSG nin tedavi rolü de olabilir. Mukus tıkaçlarla kapanan tüpler çekim sırasında kontrast husus verilirken basınçla açılabilir.

Klamidya Ig G Antikorları: Tüplerde hasarın varlığı hakkında bilgi veren ağrısız, değerli olmayan, kolay bir testtir. Son yıllarda yapılan bir çok çalışmada, Klamidya enfeksiyonlarının pelvik enflamatuar hastalık olmaksızın da tüplerde hasara yol açarak kısırlığa neden olduğu düşünülmektedir. Dünyada önde gelen kısırlık kılavuzlarında (RCOG guideline) HSG yahut rahime yapılacak rastgele bir girişimsel süreçten evvel tüm bayanlara klamidya antikoru bakılması önerilmektedir.

Rahim İç Duvarlarının Kıymetlendirilmesi

Serum fizyolojik ile yapılan ultrasonografi tetkiği ile polip, rahim iç duvarında miyom, rahim iç duvarında yapışıklıklar, doğumsal rahim yapısında bozukluklar teşhisleri koyulabilir. Tüplerdeki patolojiye ek olarak HSG ile sonradan yahut doğumsal rahim yapısında bozukluklar da kıymetlendirilebilir. Olağandışı HSG bulgusu histeroskopi, laparoskopi üzere bir ileri tetkiği gerektirir.

Laparoskopinin Rolü

Kısırlığın değerlendirilmesinde laparoskopinin rolü tartışmalıdır. Endometriyozisden şüphelenildiğinde (ağrılı adet, pelvik ağrı, cinsel bağda derinde ağrı), pelvik yapışıklıklar ve tüplerde hastalık öyküsü varlığında (pelvik ağrı öyküsü, komplike apandisit, pelvik enfeksiyon, pelvik cerrahi, geçirilmiş dış gebelik ), olağandışı fizik muayene ve HSG varlığında laparoskopi yapılabilir. Açıklanamayan yahut erkek nedenli kısırlık tanısı alan hastalarda tedavi planını değiştirmediğinden laparoskopiye gerek olmadığı görüşü hakimdir.

Klinikte Kullanımı Yaygın Olmayan Testler

Poskoital Test: Rahim ağzındaki mukustaki adet döngüsündeki değişikliklerin spermle olan bağlantısını tanımlar. Beklenen yumurtlamadan çabucak evvel bağdan 2-12 saat sonra yapılmalıdır. Çocuk isteği ile başvuran çiftlerin araştırılmasında rutinde önerilen bir test değildir. Kanıtlanmış tanısal pahası yoktur.

Endometriyal Biyopsi: Adet döngüsünde yumurtlama olup olmadığı ve luteal faz defekti hakkında bilgi verir. Beklenen adetten 2-3 gün evvel yapılır. Değerli, invaziv, embryonun rahime yerleşmesi için rahim iç duvarı hakkında bilgi vermeyen, yumurtlamanın kıymetlendirilmesi için gereksiz bir testtir.

Bazal Beden Isısı: Tüm adet döngüsü boyunca sabah her hangi bir aktivite yapmadan beden ısısı ölçülerek not edilir. Bazal sıcaklık artışı, LH eğrisi ile koreledir, LH eğrisinden iki gün evvel yükselmeye başlar. Yumurtlama hakkında yol gösterici olmasına karşın sıkıntı, birçok faktörden etkilenebilecek ve gözlemleyene nazaran değişiklik gösterebilen bir testtir.

Karyotip Tahlili: Erken menopoz (40 yaş altı) tanısı alan bayanlara, önemli oligospermi tespit edilen erkeklere ve tekrarlayan gebelik kaybı hikayesi olan çiftlerde hem bayan hem de erkeğe karyotip tahlili önerilmektedir.

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir