Sağlık

Bağlarda bağlanma yaralanması, aldatma terapisi perspektifinden

Çiftler ortasında yaşanan gerçek bir terk edilme, hakaret içeren ağır kelamlar, mâli manada aldatma, cinsel aldatma, diğer bir şahısla flörtleşme vs. ilginin inancını zedeleyen, eşlerin duygusal manada incinmelerine sebep olan durumlardır.

Bağlanma yaralanması durumunu aldatma üzerinden ele alalım: Aldatılan eş, travma sonrası krizi üzere bir durum içerisine girer. Alakaya ve eşine olan inancı büsbütün sarsılmıştır. Yaşanan yaralayıcı bu durum gereğince açık konuşulmayıp üstü kapatılmaya çalışıldığında kanayan yara hâlini alır. Aldatılan eşin içindeki kül eşelendiğinde çözümlenmemiş bir hüzünle karşılaşılır. Eşler ortasındaki inanca ihanet edilmiş, sadakat ihlal edilmiştir. Bu durum eşlerde kimlik yahut bağlanma ile ilgili yaralanmalara neden olabilir. Kusursuz bir evliliğe sahip olduğunu düşünen eşin, aldatma yüzünden evliliği ile ilgili içsel tasarımı alt üst olur.

Kimlikle ilgili utanç duygusu veren bir yaralanma yaşar; sevilmediğini, terk edildiğini hissettiği için bağlanmayla ilgili de bir yaralanma yaşayabilir. Bu durumdaki eşlerin, yaşanan duygusal yaralanma yüzünden kimlik ve bağlanma ile ilgili gereksinimleri üzerinde çalışılmalıdır.

ALDATMA ÖNCESİ VE SONRASINDAKİ NEGATİF İRTİBAT DÖNGÜSÜ

Çiftler ortasındaki etkileşim döngüsünden farklı olarak aldatma sonrası da döngü oluşur. Aldatma sonrasında evlilik terapisi ‘nde çiftlerin nasıl bir etkileşim içinde olduğuna bakılır. Aldatan eş yakınlık için aldatılan eşin peşine düşer. Aldatılmanın tesiriyle eş, aldatan eşine karşı inancı sarsılmış bir biçimde eşinden uzaklaşarak onu reddeden bir davranış içerisinde girer. Aldatma öncesindeki döngüyle, aldatma sonrasındaki döngü bağlarında sorun olup olmadığına bakılır. Aldatmanın tesiriyle aldatılan eş, öfke ve utanç hislerinin içerisinde olabilir. Bu durumda öfkenin söz edilmesi birbirinden uzaklaşmış çiftlerin birbirlerine yakınlaşmasını sağlayabilir. Eşlerden biri öfkesini tabir ederken öteki eşin savunma yapması; olup biteni küçümseyerek ya da yok sayarak dinlemesi, eşinin öfkeyle başa çıkmasına yardımcı olmaz. Bu olumsuz tavrı terapist görmezden gelmemelidir.

ÖFKE NASIL SÖZ EDİLMELİDİR?

Öfkeyi tabir etmek, eşine bağırmak demek değildir. Neler hissettiğini, neler yaşadığını açıklamaktır. Bir kişinin hislerini anlatmasıyla o hisleri aksiyona dökmesi ortasında fark vardır. Öfke çok güç bir histir, bu yüzden yanlışsız bir halde söz edilmeli ve sabırla dinlenilmelidir. Aldatan eşin, aldatılan eşe karşı empati duyabilmesi; eşinin acısını duyup dinlemesi teşvik edilmelidir. Öfkeli eşle çalışılırken, ‘Anlıyorum, hakikaten hem öfkelisin hem de üzgün,’ üzere sözlerle ikincil öfkeden çok çiftlerin birincil hislerine gitmeleri için empatik bir yaklaşım içerisinde olunmalıdır. Şayet dinlemesi gereken eş, dinlemekle ilgili zorluk çekiyorsa neler oluyor, diye bakılır. Çoklukla terk edilme korkusu, utanç ve mahcubiyetle karşılaşılmaktadır. Güç ve mükemmeliyet bağlamında, kimlik korunumu gereksinimi olan bir eş için aldatma üzere kusurlu bir şeyle müsabakayı kabullenmek zordur. Dinleyen eşe dönülüp, öfkeye reaksiyon göstermemesi için: ‘Bunu duymak senin için sıkıntı olabilir. Savunmaya geçme gereksinimi hissedebilirsin. Nefes al, kendini sakinleştir. Kendini savunmaya çalışmak yerine, yalnızca dinlemeye çalış’ denmelidir. Böylece eş, tabir ettiklerini dinlemekle ilgili teşvik edilir.

ALDATMA TERAPİSİ ’NDE ANA AMAÇ NEDİR?

Eşler birbirlerine karşı empatik olmaları konusunda eğitilir. Eşlerin altta yatan birincil hisleri üzerinde çalışılır ve bu hisleri tespit edilir. Daha sonra davranışın altında yatan hisler, bağlanma ve kimlik muhtaçlıkları göz önüne alınarak tekrar çerçevelenir. Aldatan şahıstan, yaşanan olayın; savunmaya geçmeden sorumluluğunu alması ve kabul etmesi istenir ki bu çok değerli bir adımdır. ‘Seni incittim, üzdüm. Yaptığım yanlışsız değildi. Üzgünüm. Sorumluluğunu alıyorum,’ üzere kelamlar sarf edilmelidir. Eşin, öfke, incinme ve kızgınlığı dinleyebilmesi ve tolerans gösterebilmesine çalışılır. Ortaya çıkan utancın örtülü yahut açıkça görülüp tabir edilmesi ve aldatılan eşe kabullenilen, yakınlık gösterilen empatik derdin, ‘Sana verdiğim acıya karşı duyarsız olduğum, seni incittiğim için üzgünüm. Senin hissettiğin acı ile ben de acı çekiyorum. Bu acı canımı yakıyor,’ formunda söz edebilmesi ve bu meşakkatin yüz mimiklerinde görülmesi kıymetlidir. Sonrasında samimi özür ve pişmanlık sözünde bulunması için aldatan eşe dayanak olunur, o teşvik edilir.

AFFETMEK NE MANAYA GELİR?

4 ve 5. seanslarda eşlere, ‘Yaşadığımız meselede affedicilik ve affetme nedir?” diye sorulur ve bu soru üzerine konuşulur. Seansın sonuna hakikat, ‘Affetmek unutmak değildir. Tekrar bir ortaya gelmek değildir. Barışmak değildir. Affetmek karşısındakinin yaptığını yasal bulmak değildir. Yasal açıdan sorumlu değilsin, demek değildir. Affetmek, aldatan eşin yaptığın yanlışın sorumluluğunu almasını istemektir. Yaptığını legal görmemektir. Fakat yaşanan olayların aldatma durumuna kadar geldiğini kabul etmektir. Yaşanan durumu incelemek ve aldatılanın da bu yaşanan dolaylı aldatma da tesiri olup olmadığına bakabilmektir. ‘’Yaşanan aldatmada eşlerin kendi durumunu kabul etmesidir. Ayrıyeten kin gütmek, bedel ödetme ve intikam alma hissiyle hareket etmekten vazgeçilmelidir,” tabirlerini içeren bir metin eşlere verilir.

UYGUNLAŞTIRICI TERAPÖTİK KONUT ÖDEVİ: MEKTUP YAZMAK

Samimi bir özrün detaylı lisanlandırılması 5. ve 6. seanslarda gerçekleşir. Aldattığı için eşinin duygusal manada incinmesine sebep olan eşten özür mektubu yazması istenir.

ALDATAN EŞE, ÜÇ DEĞERLİ MEVZUDA;

• Pişmanlığı tabir etme,
• Sorumluluğu alma,
• Telafi etme ve onarma

için ne yapacağını içeren bir mektup yazması mesken ödevi olarak verilir. Aldatan eşten, eşine pişmanlığının nedenlerini lisana getiren cümleler yazması istenir. Aldatma yüzünden eşini ne derece yaraladığını, incittiğini anlatan sözleri yazıya dökmesi, aldatmanın sorumluluğunu neden kabul ettiğini ve bu yanılgıyı yaparak eşini duygusal olarak nasıl yaraladığını üstlenen tabirleri yazması istenir. Aldatan eşin bu yanlıştan ötürü eşinin duygusal incinmesini nasıl telafi edip onaracağı ile ilgili neler yapacağını da kâğıda dökmesi istenir. Aldatılan eşten de nasıl affedeceğini, duygusal çöküşünü hangi yolla onarabileceğini, tahlil açısından bulunduğu yeri ve durumu anlattığı ‘birbirlerine vermemek kaydıyla’ bir mektup yazması istenir. Sonra yazdıkları mektupları seansa getirmeleri, sonrasında da terapide konuşulur.

Aldatılan eş neyi affedemediğini, duygusal açıdan kendini hangi bahisten kurtaramadığını, duygusal yaralanmayı çözmenin kendisi için neden sıkıntı olduğunu yazması istenir. Aldatılan eşten; duygusal acı, kızgınlık ve öfkesinden kurtulmak için muhtaçlıklarını yazması istenir. Ayrıyeten, ‘Eşinizi affettiyseniz, kızgınlık, kırgınlığınız nasıl geçti, kendinizi nasıl yatıştırdınız, bağa devam etme hünerini nasıl sağlarsınız, eşinizle barışacak mısınız?’ sorularını içeren bir mektup da yazması istenir. Bu çalışma eşler ortasındaki bağlantıyı onarma, inancı tesis edip yine inşa etmeye yöneliktir.

ALDATAN EŞİN TAVRI NASIL OLMALIDIR ?

Aldatan eşte, hissiz, yalnızca sözlerle örülü bir özürden çok utanç olmalı, empatik dert sese yansımalı; duruş, bakış, jest ve mimiklerde örtülü yahut açıkça görülebilen samimi bir özür olmalıdır. Bu özür, yaşananların onarılması açısından çok değerlidir. Aldatılan eşin altta yatan öfke ve incinmeyi tabir edebilmesi, aldatanın söyleyemediği utanç vb. hislerini söz edip gösterebilmesi eşlerin birbirlerini, yaşananları daha sakince ‘savunma, saldırma ve yok sayma davranışlarına girmeden’ kabul etmelerini sağlar. Aldatan kişinin yaptığı yanlışı kabul etmesi, yanlış davranışının sorumluluğunu alması, utancın ve empatik kasvetin kelamlı ve kelamsız iletilerle görülüyor olması, affa götüren çok kıymetli durumlardır. Aldatılan kişinin de kendini heder edercesine suçlamayı bırakıp affı kabul etmesi beklenir.

Bu noktada çiftlerin alakalarını yeni oluşturdukları bir sürece girilir ve eşler ortasında yine aldatma öncesindeki ilgi çekirdeği döngüsüne dönülür. Çekirdek döngü tekrar yapılandırılır. Yeni döngü canlandırılır. Böylelikle bağlanma yaralanması öncesindeki döngüleri çalışılır, bu da değiştirilirse büsbütün yepisyeni bir ilgiye geçilir.

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir