aile ici saglikli irtibat nasil kurulur qLXjJKKp
Sağlık

Aile İçi Sağlıklı İrtibat Nasıl Kurulur?

Bağlantı; bireylerin birbirlerine his, niyet ve bilgileri şuurlu yahut bilinçsiz olarak aktardıkları bir süreçtir. Birinci irtibat ise çocuğun içinde doğduğu aile ortamında başlamaktadır. Yani aile, çocuğun birinci toplumsallaşmayı öğrendiği yerdir diyebiliriz. Çocuğa verilen sözel ve sözel olmayan bildiriler, gösterilen davranışlar, çocuğun birinci yaşantı örüntülerini kıymetli bir formda etkileyerek oluşturmaya başlamaktadır.

Ailenin işleyişindeki en değerli bahislerden biri de aile bireylerinin kurduğu bağlantıdır. Aile içi sağlıklı irtibat, ailedeki bireylerin karşılıklı olarak birbirlerinin his ve niyetlerini anlamalarını sağlar; iş birliği, yardımlaşma ve paylaşım davranışlarını ortaya çıkarır ve çocukların gelişimi için daha sağlıklı bir yer hazırlar. Güzel bir aile içi bağlantının gerçekleştiği aile ortamındaki çocuklar daha özerk ve bağımsız bir kişilik geliştirirler. Birebir vakitte his ve niyetlerini rahatça söz etme özgürlüğü ve alışkanlığı kazanırlar. Bunun tersine tesirli bir aile içi bağlantının oluşturulamadığı aile ortamındaki çocukların ise ferdî gelişimleri sekteye uğramaktadır. Özgürce düşünemeyen, düşünse de his ve kanılarını açıkça lisana getiremeyip bastıran bağımlı bir kişilik örüntüsü geliştirmeye başlarlar ve maalesef ileride de çeşitli sıkıntılarla karşılaşırlar. Bu nedenle anne-baba ile çocuklar ortasında tesirli bir bağlantının kurulması son derece ehemmiyet arz etmektedir zira çocuğun aile bireyleri ile olan alakası ileride onun başka bireylere ve objelere karşı davranışlarının temelini oluşturmaktadır.

Çocukla Sağlıklı Bir İrtibat İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler

Aile içi irtibat, anne-baba ve çocuğun birbirlerine şuurlu yahut bilinçsiz olarak iletmek istedikleri his, fikir ve bilgileri aktardıkları bir süreçtir. Birçok anne-baba bu süreçte çocuğuyla gerçek irtibat kurmakta, çocuğun davranışlarının temelini anlamakta ve çocuğa karşı yaklaşımını belirlemekte zorlanmaktadır. Pekala ebeveynler çocuklarıyla nasıl daha gerçek, sağlıklı bir bağlantı kurabilirler?

  • Öncelikle her ne kadar küçücük bir çocuk da olsalar, onların da bir birey olduklarını, his ve fikirlerinin olduğunu unutmayın.

  • Çocuğunuzla irtibat kurarken tüm dikkatinizi ona ağırlaştırın ve kesinlikle göz kontağı kurun. Dinlendiğini düşünen çocuk; kabul edildiğini, hasebiyle da sevildiğini düşünen çocuktur.

  • Çocuğunuzla konuşurken yalnızca neler olup bittiğini sormayın, kesinlikle nasıl hissettiğini de sorun. Empati kurarak onları anlamaya çalışın. Hislerine eşlik edin, hislerini sorun, konuşun ki anlaşıldığını hissedebilsin.

  • “Sen” değil “ben” lisanını kullanmaya dikkat edin. Örneğin onları uyarırken; “Sen televizyonu çok izliyorsun, bu yanlış ve müsaade vermiyorum” yerine, “Ben televizyon başında çok uzun mühlet kaldığını düşünüyorum ve bu durum beni çok üzüyor” biçimindeki bir ifadeyi kullanmak çocuğunuzla aranızdaki bağlantısı zedelemez.

  • Çocuğunuzun konuşmasına fırsat verin. Onlarla konuşurken hem bir yetişkinle konuşuyormuş üzere saygılı hem de bir çocukla konuştuğunuzu unutulmadan sabırlı, şefkatli olmanız gerekir. Çocuğun anlatacaklarını bitirmesini kesinlikle bekleyin.

  • Çocuğunuza karşı olan davranışlarınızda dengeli olmaya dikkat edin. Kendi içinizde çelişkili davranışlarda bulunmamanız ya da anne ve babanın birbiriyle çelişen biçimde davranmaması gereklidir.

  • Çocuğunuzu öbür çocuklarla karşılaştırmayın. Onun öteki çocuklarla karşılaştırılması, kendisini pahalı bir insan olarak görmesini mahzurlar.

  • İstekleriniz konusunda buyruk cümleleri kurmadan konuşun. Örneğin ’odanı topla’ yerine ‘bu odayı toplu görsem çok keyifli olurum’ demek daha tesirli olacaktır.

  • Çocuğunuzla ilgili bahislerde onun da fikrini almayı ihmal etmeyin.

  • Yaşına uygun ufak sorumluluklar verin ve belirlediğiniz sonlar içinde çocuğunuzu hür bırakın.

  • Hislerini, yaşadıklarını küçümsemeyin, alay etmeyin.

  • Yargılama, eleştirme, suçlama yapmaktan kesinlikle kaçının. Bilhassa etrafta üçüncü şahıslar varken buna ekstra dikkat edin. Zira öteki insanların yanında çocuğunuzu uyarmanız yahut eleştirmeniz çocuğunuzun size kırılmasına ve kızgınlık duygusu yaşamasına sebep olabilir. Hatta size olan inanç hissini zedeleyebilir. O yüzden çocuğunuzla konuşurken gerekmiyorsa diğerlerini konuşmaya katmamaya, mümkün olduğunca çocuğunuzla yalnızken konuşmaya itina gösterin.

  • Şayet çocuğunuza kızgınsanız onunla konuşmak için sakinleşmeyi bekleyin.

Aile İçi İrtibatta Pürüzler

Aile içi irtibatta ortaya çıkan sıkıntıların temelinde sağlıklı bir halde oluşturulamayan anne-baba-çocuk bağı yatmaktadır. Çocuğun ebeveynleriyle problemler yaşadığı aile tiplerinde sıklıkla aşağıdaki irtibat pürüzleri görülmektedir.

1. Emretme ve Yönetme: Çocuğa; “yapman gerekir”, “yapmak zorundasın” üzere tabirler kullanmak çocuklarda endişe yahut direnç yaratabilir ve isyankarca bir tavır görülebilir.

2. Tehdit Etme ve Gözdağı Verme:“….. yapmazsan …. olur”, “ya yaparsın yoksa ….” üzere tabirlerle yapılan tehditler çocuklarda endişe duygusu ve boyun eğme davranışına sebep olur. Bu durum ileriki yaşlarında bağımlı-pasif bir kişilik yapısı geliştirmelerine neden olabilir. Tıpkı vakitte çocuk, ona söylenen sonuçların hakikaten meydana gelip gelmeyeceğini öğrenmek için deneme davranışına da sergileyebilir.

3. Daima Ahlak Dersi Verme ve Yönlendirmeye Mecburî Tutma:“…… yapmalıydın”, “senin sorumluluğun ….. ”, “……. şöyle yapman gerekir” üzere sözler çocuklarda mecburilik ve suçluluk hisleri yaratır.

4. Daima Öğüt Verme ve Tahlil Getirme: “Ben olsam …..”, “Neden ……. yapmıyorsun?”, “Bence …..”, “Sana şunu öneriyim …..” üzere tabirleri daima olarak çocuğa söylemek çocuğun kendi meselelerini çözme hüneri oluşturmasını mahzurlar. Tekrar tıpkı halde çocuğun sorunu bütünüyle düşünüp değişik seçenekler bulup seçenekleri denemesine de pürüz olur.

5. Yargılama, Eleştirme ve Suçlama:“Hiç olgun değilsin”, “Tembelsin”, “Yaramazsın” üzere yargı, tenkit ve suçlama taşıyan cümleler çocuğunuzun kendisini yanlış değerlendirmesine ve yetersizlik hislerine sebep olur. Ekseriyetle çocuklar bu biçim tenkitleri gerçek olarak algılar; “ben esasen berbatım, tembelim, başarısızım” gibi…

6. Daima Abartılı Takdir ve Övgü:Tabiki çocuklarınızı övmeli, görüşlerine katılmalısınız lakin her şeyin aşırısı fazla olduğu üzere bunu da ölçülü bir biçimde yapmaya dikkat etmelisiniz. “Çok güzel”, “Haklısın, o öğretmeninin suçu”, “Harika bir iş yapıyorsun” üzere cümlelerle çocuklarınıza abartılı övgü gösterip daima onların fikirlerini onaylarsanız bu durum ileride çocuk tarafından ailenin beklentilerinin yüksek olduğunu düşündüreceği için çocukta tasa yaratacaktır. Birebir vakitte çocukta büyüklenmeci bir kişilik örüntüsü oluşturma ihtimali de yüksektir.

7. Lakap Takma ve Gülünç Duruma Düşürme:“Koca bebek.”, “Geri zekalı”, “Hadi sende sulu göz” vb tabirler çocukta değersizlik hissi ve sevilmediği inancı oluşturabilir. Çocuğun kendilik imgesi üzerinde hayli olumsuzdur.

8. Daima Teselli Etme, Husus Değiştirme, İşi Alaya Vurma:“Boşver”, “Hadi biraz neşelen”, “Zamanla kendini daha yeterli hissedersin”, “Hadi öbür şeylerden konuşalım” üzere çocuğa yönelik tabirler; çocuğun kendini anlaşılmamış hissetmesine, problemlerinin değersiz ve gereksiz görüldüğüne inanmasına, kendini bedelsiz hissetmesine neden olur ve çocukta ebeveynlere yönelik kızgınlık hissine sebep olur. Tıpkı vakitte karşılaşılan sıkıntılarla baş etmek yerine problemlerden kaçmak imasını da oluşturabilir.

9. Çok Denetleme, Soru ve Hesap Sormak: “Neden? Kim? Ne yaptın? Nasıl?” üzere sorular çocuklara çok sık bir biçimde yöneltildiğinde ve çok denetleme yapıldığında çocuklar genelde soru yöneltenin nereye varmak istediklerini bilmediklerinden ötürü telaş ve kaygıya kapılabilirler. Bu yüzden kaçmaya yönelir, yarı gerçek karşılık verir yahut palavra söylerler.

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir